Polygnotos in Delphi
olieverf op doek (katoen)
90 × 120 cm
maart 2026
Dit schilderij is een eerbetoon aan de schilder Polygnotos van Thasos. Hij leefde en werkte tijdens de eerste helft van de vijfde eeuw voor Christus. Er is niets bewaard behalve verhalen over hem en, naar men denkt, echo’s van zijn werk in de Griekse vaasschilderkunst.
Reminiscenties:
- The Second Waltz van Dimitri Shostakovitch (Johan Strauss Orkest o.l.v. André Rieu)
- Benedictus uit The Armed Man van Karl Jenkins (Christian Mindfulness & Revive us Again Ministries)
» Lees meer
Door zijn werk in Athene raakte Polygnotos bevriend met KImon, en meer dan dat met Elpenice respectievelijk zoon en dochter van Miltiades (de held van Marathon in 490 BC). Zijn opdrachten kwamen waarschijnlijk voort uit de heersende euforie na de Perzische nederlagen en de uitbouw van de eerste democratie ter wereld onder Pericles. Een pikant detail is dat deze staatsman openlijk door Elpenice werd bekritiseerd, kennelijk een vrouw van statuur dus.
Mijn schilderij gaat over zijn beroemdste werk; twee reusachtige muurschilderingen (fresco waarschijnlijk) in de Lesche van de Knidiers in Delphi, gemaakt rond 460 BC. Bij binnenkomst van dit “clubgebouw” bevond zich rechts de Ilioupersis, ertegenover aan de linkerwand de Nekyia. Deze schilderingen zijn zo’n half millennium later uiterst precies beschreven door Pausanias in zijn boek 10 hoofdstuk 25.
Die beschrijvingen zijn gebruikt voor getekende reconstructies door de schilder Hermann Schenck (1829-1912) naar een uitgebreide studie van Carl Robert in 1893 van de vertaling uit het Grieks in het Frans door een abt genaamd Gedoyn in 1731. Wij zijn hier in die, ook niet meer bestaande, Lesche met op de achtergrond de Ilioupersis ofwel de ondergang van Troje, nagenoeg precies naar die tekening van Hermann Schenck.
Ooit als denkbeeldig bezoeker samen met Liesbeth en vrienden, wijs ik naar een fragment in de Nekyia er tegenover. Bijvoorbeeld naar het moment dat Odysseus, afgedaald in de onderwereld, daadwerkelijk de legendarische ziener Theresias ontmoet, hopend dat deze hem de kortste route naar huis, naar Ithaka, kan vertellen. We zien achter ons gedeeltelijk het rechterdeel van de Ilioupersis met voornamelijk de desastreuze gevolgen van oorlog, weergegeven door de desolate houding van weggevoerde vrouwen en kinderen bij de inscheping. In het centrum zit Helena, haar hoofdrol getrouw. Haar lot is nog ongewis. Vermoedelijk beseft zij dat de oorlog eigenlijk niet alleen maar om haar ging…….
Deze mythische Europese oer oorlog aan het begin van de 12e eeuw voor Christus is onder andere beschreven in de wereldberoemde Ilias van Homerus. Het bevat alle elementen die wij tot en met vandaag terugzien in de Europese literatuur en kunstgeschiedenis: “Tot lering en vermaak”.
Helaas, zo blijkt telkens weer, meer tot vermaak dan tot lering!!
» Lees minder